De Heimolen

Achtkant/invaart

De achtkant is de ruimte op de begane grond (maaiveldniveau) van De Heimolen. Deze ruimte ontleent zijn naam (achtkant) aan de dikke muren die in de vorm van een achtkant zijn gemetseld. Bij de Rucphense Heimolen zijn deze muren aan de buitenkant omsloten door een wal van zand, de zogenaamde belt (of berg). Daarom wordt De Heimolen ook wel een beltmolen genoemd.

Van origine kon men met paard en wagen de invaart inrijden – om granen en meel te laden en te lossen – via de zogenaamde invaart. De invaart bevindt zich aan de Heimolendreef en is nog steeds de hoofdingang van De Heimolen. Eenmaal de wagen geladen en/of gelost, dan kon men via de zogenaamde uitvaart de molen weer verlaten. De uitvaart komt nu uit in de corridor die De Heimolen met de gasterij verbindt.

Als we in de invaart staan dan zie je links de trap naar de volgende zolder.
 Daarnaast staat een boerenmaalkoppel. Deze werd vroeger door de boeren gebruikt om er dierenvoer mee te maken van hun granen en andere producten.
Vervolgens zien we de elevator of Jacobsladder, deze wordt gebruikt om graan naar boven te transporten naar een silo op de luizolder. Verder kijkend zien we in deze ruimte ook een elektrische zakkenlift die gebruikt werd om zakken op schouderhoogte te brengen zodat de molenaar niet elke zak vanaf de grond naar zijn schouder hoefde tillen.

Het volgende apparaat is een graanschoner om grassen, kluiten en andere vervuiling uit het graan te halen.
Er staat ook nog een pletter waarmee graankorrels gekneusd werden zodat ze gemakkelijker te malen zijn.
Aan de muur hangt een schakelkast waarmee elektriciteit verdeeld wordt om de diverse apparaten aan te drijven en de verlichting te laten branden.
 In de vloer ligt een glazen plaat waaronder een fundatie van een hele grote dieselmotor die hier gestaan heeft om de molenstenen aan te drijven bij windstil weer. Dan zijn we terug bij de eerder genoemde trap en gaan we naar de eerste zolder, de maalzolder.

Maalzolder

De maalzolder is de plaatst waar de molenaar de meeste tijd doorbrengt. Hij regelt hier de graantoevoer naar de molenstenen, kijkt of het meel de juist grofheid en temperatuur heeft en regelt diverse andere dingen.

Als we trap opgekomen zijn zien we rechts een beltdeur. Onze molen heeft drie van deze deuren zodat er altijd een open kan staan, dit is afhankelijk waar de wind vandaan komt.
Vervolgens zien we de westelijke maalbak van het westelijke koppel. Hier komt het meel vanuit de molenstenen naar beneden. Tijdens het malen hangt hier een zak onder. Wat hier uit komt is meestal dierenvoer. Tijdens het malen kan de molenaar hier de hoogte van de loper regelen. Dan volgt de mengkuip, in deze mengde men granen en andere stoffen tot een volledig varkensvoer, biggenmeel of ander dierenvoer. Dan staat er het vervolg op de Jacobsladder, deze komen we nog een paar keer tegen.
 We zien dan de tweede beltdeur, deze is meestal dicht.

De planzichter is soort zeef waarmee volkorenmeel tot bloem gezeefd kan worden.
De buil is ook een zeef die meel tot bloem kan zeven. Dan volgt de oostelijke maalbak, hier wordt consumentenmeel gemalen. Ook hier zijn weer een aantal dingen te regelen.
De volgende is de weegschaal om te kijken of er genoeg in de zakken zit.
Dan volgt de derde beltdeur.
Rechts naast de beltdeur zien we de nieuwe werkbank met daarop diverse gereedschappen en instrumenten om mixen te kunnen maken. Er staat oa. een weegschaal, een menger en een stikmachine. Maar natuurlijk ook een koffiezetapparaat. In de vloer zien we twee luiken, de luiluiken, waardoor zakken omhoog of omlaag kunnen. 
En dan zijn we weer bij de trap naar boven waarmee we naar de steenzolder gaan, dit is de tweede zolder.

Steenzolder

Op de steenzolder liggen de molenstenen. De Heimolen heeft twee koppels maalstenen.

Bovenaan de trap kijken we weer naar rechts en zien dan het veevoerkoppel, dit is het westelijk koppel. Het is een koppel stenen, dat wil zeggen dat we twee stenen op elkaar hebben liggen. De onderste ligt stil en heet de ligger, die boven ligt draait tijdens het malen en heet de loper. Boven de stenen zien we een trechter die we kaar noemen, dit is een een klein voorraad vat. Verder zijn de stenen omgeven door de kuip. Uit deze kuip komt een ijzeren as die we steenspil noemen. Die zorgt voor de aandrijving van de bovenste steen. En dan zien we weer een deel van de elevator (Jacobsladder).

Vervolgens staat er het oostelijk maalkoppel, deze is voor het meel voor de (thuis)bakker. Hier zien we een zelfde opbouw rond de ligger en de loper met een kuip, kaar en steenspil als bij het andere steenkoppel.
 Verder staat er nog een werkbank waar de molenaar kleine herstellingen kan doen. Boven je hoofd hangen een aantal tandwielen die de stenen kunnen aandrijven.
 Ook hier vinden we luiluiken in de vloer.
 Als laatste de trap naar de luizolder, dit is de derde zolder.

Luizolder

De luizolder is een beetje rommelige zolder doordat er veel dingen op een kleine vloer staan.
 We zien hier het luiwerk om de zakken op te hijsen, de regelateur die de hoogte van de molenstenen kan regelen, de bovenkant van de Jacobsladder, die beneden begon en hier eindigt en het graan in de silo stort en een elektromotor die in het verleden het oostelijke steenkoppel kon aandrijven bij windstil weer.

Middenin zien we de koningsspil die de beweging van de wieken doorgeeft richting de molenstenen. Dan gaan we de trap op naar de vierde zolder, de kapzolder of smeerzolder, dit is de bovenste zolder.

Kapzolder

De kapzolder heet zo omdat de kap van de molen (het dak) hier op de romp van de molen ligt.

De vloer is leeg en dat moet ook wel omdat de kap kan ronddraaien en er verschillende dingen aanhangen. Belangrijkste is de vang, de rem van de molen, deze zit rond het bovenwiel. Door het bovenwiel steekt de wiekenas waar buiten de wieken aan zitten.
Ongeveer op ooghoogte zit het kruiwerk, dit ligt boven op de muur van de molen en zorgt er voor dat de kap kan ronddraaien. Ook zien we hier de hanentree, een trapje waarmee je nog hoger kunt klimmen tot in de kap. Daar vinden we nog een paar smeerpunten van de wiekenas en de pal.

Kap

En dan tot slot: de kap zelf.